گفت و گوی منتشر نشده ای با شيخ عزالدين حسيني

كردها ؛ ايران ؛ انقلاب اسلامي

(بخش دووم و پایانی )

عرفان قانعی فرد

15. چرا رفراندم را تحريم كرديد ؟

ج . آنروزها نظرات من بصورت اعلامیه ای منتشرونیزدرنشریات منعكس گردید . من خواهان یک حکومت آزادوشورایی وائتلافی بودم که ازطریق یک مجلس موسسان تشکیل شود . اساسا ازهمان ابتدا مخالف حكومت آخوندی وسلطه ولایت فقیه بودم وآلان هم برعقایدوافكارخودم ودمكراسی ومردم سالاری استواروپایدارهستم . ازسوی دیگر ما معتقدبودیم كه باید یك حكومت آزاد ودمكراتیك برقرارشود . ونمایندگان همه ملتها و احزاب ونیروهای آزادیخواه مشتركا حكومت راتشكیل دهند . درست است كه روحانیت باید محترم باشد ودرخدمت مردم وبرای آنها فعالیت كنند ، اما نباید در راس حكومت قراربگیردومردم از دیكتاتوری سلطنتی رهایی یابند وزیرباردیكتاتوری ولایت فقیه اسیرشوند وبدترهم بشود ، زیرااین حكومت هم جنبه مذهبی دارد وهم جنبه قدرت و این به زیان دیانت خواهدبود ، ونیز به ضررسیاست .

این اقدام من خیلی مثبت بود . كسانی هم كه آنموقع پنهانی یا آشكارابه مردم می گفتندكه رای بدهید . هم اكنون آنهاهم می گویند كه ما هم تحریم كرده بودیم . من هنوزمعتقدم كه دین بایدازسیاست جداباشد . درعین حال كه دین باید مورداحترام قراربگیرد ، اما نباید در راس یک حكومت مكتبی قرار بگیرد . نه تنها دین هرمكتبی دیگر كه باشد سرانجام به دیكتاتوری كشیده می شود واغلب نتیجهاش کشتاروخونریزی خواهدشد . دنیای امروزیك دنیای علم ومعرفت وتكامل وپیشرفت وصنعت است . دنیای قدیمی وكهنه كه شعورانسانها ضعیف بودودین ومکاتب افراطی یگانه قدرت بودند وفكرمردم را تسخیركرده بودند ، سپری شده است .

16. در ديداربا امام در قم چه اتفاقي افتاد ؟

ج . ازطرف وزیرکشوروقت صدرحاجی سیدجوادی دعوتنامهای به تمایل آقای خمینی برایم آمد . روز22 اردیبهشت 1358 همراه گروهی ازروحانیون بلند پایه کردستان درحالیکه شهرمهاباد تعطیل عمومی شد ، درمیان استقبال بزرگ مردم ازطریق نیروی هوایی به سوی سنندج حرکت کردیم . نهارمهمان استانداری بودیم وهمان روزازفرودگاه سنندج باهواپیماعازم تهران شدیم . درفرودگاه تهران ازسوی آقایان صدرحاجی سیدجوادی ، یحیی خان وصارم خان صادق وزیری وگروهی دیگرازشخصیتهای کردوغیرکردمورداستقبال گرم قرارگرفتیم . روزبعدبرای احترام ازشهدای قیام ایران به گورستان شهدارفتیم . همان روزمیخواستیم به دیدار آقای خمینی درقم برویم . اما به ماگفتندکه دفتر امام قرار است ما را مطلع سازد .

آقای صالح نیکبخت یک مصاحبه مطبوعاتی برای ماترتیب داد که خبرنگاران داخلی وخارجی شرکت داشتند وآنهاگفتگوهای مارا منعکس ساختند . روزسوم با آقای طالقانی بمدت 2ساعت دیدار و گفتگو کردیم . اولین بار اورا درشهر سنندج ملاقات کرده بودم ودرجریان جنگ برادرکشی نقده هم ازایشان استمداد کرده بودیم که برای پایان دادن به آن جنگ خانمانسوز هیاتی ازسوی دفتر ایشان به شهرستان نقده بفرستد . در تهران هرروزچندین ملاقات باگروههای مختلف مردم ونیروهای سیاسی وشخصیتهای کردوتهرانی داشتم ، همچنین باخانوادهای شهدای سازمان مجاهدین خلق وچریکهای فدائی ونیزجمعیت کردهای مقیم مرکز .

بعدا ازسوی جمعیت کردهای مقیم مرکزمتینگی برای زنده یاد اسماعیل شریف زاده وشهدای دیگرکردستان دردانشگاه صنعتی شریف برگزارشد ، جناب صارم خان صادق وزیری مرادعوت کرد که درآنجاسخنرانی کنم . موقعی که آنجارفتیم یک جمعیت بیش از 10 هزارنفری درآنجا اجتماع کرده بودند وشعارهایی برای من ونیزحقوق ملت کردمی دادند . در آنجا یک سخنرانی شورانگیزی ارائه دادم که بااستقبال گرم جمعیت روبروشد .

بعدازظهر روز 28 اردیبهشت ماه (58) که قراربود برای دیدار خمینی به قم حرکت کنیم ، همراه وزیرکشوربه دانشگاه افسری رفتیم که به وسیله هیلی کوپتر به آنجابرویم . فرمانده مسئول گفت که هواخراب است ونیروی هوایی نمی تواند ، پروازکند . حاجی سیدجوادی گفت که برگردیم وفرداخواهیم رفت . من هم گفتم كه مدت زیادی است دراینجاهسیم ودركردستان كارزیاد داریم و باهمین ماشینهای دوستانمان که مارا آورده اند خواهیم رفت . آقای صادق وزیری هم آنجابود وموافق رفتنمان بود . به منزل آقای خمینی رسیدیم وازما استقبال گرمی کرد . در باره 3 مسئله باهم صحبت کردیم . 1ـ اینکه یک حکومت اسلامی باشد نه شیعه ونه سنی . بلکه احکام اسلام پیاده شود . زیرادر ایران مذاهب وادیان دیگری هم هستند . دراین باره مفصلاگفتگوکردیم . 2 ـ مسئله ملت کرد ، اینکه کردهاخواهان حق تعیین سرنوشت خود به صورت خودمختاری هستند واین مسئله راهم برای اوتشریح کردیم که ازلحاظ سیاسی وفرهنگی واقتصادی دردوران حکومتهای رضاشاه وشاه انواع ستم ها به کردها ازجمله ستم ملی واردشده است .

خمینی در این باره بازهم واردجزئیات نشد وگفت که ماکوشش میکنیم همه چیزدرست بشود . به قم وتهران هم ظلم شده است وفرقی مابین کردوفارس وآذری نخواهد شد . 3 ـ مسئله امنیت ودخالت نیروهای کمیته ها وارتش وژاندرمری درکردستان که موجب درگیریهایی مانندجنگ خونین سنندج وجنگ اخیرنقده شده است ومنشی امام یاداشتهایی رادیکته میکرد . مرحوم حاجی ملاصالح نقده هم گزارشی دقیق ازجنگ برادرکشی نقده به اطلاع اورساند ، که حتی ظاهرا خمینی هم متاثرشد . بعداعکسهای متعدد دستجمعی ازماگرفتند . آقای خمینی ازماخواستند که شام آنجابمانیم . اما آقای حاجی سیدجوادی گفت که مامهمان آقای شریعتمداری هستیم وبه ایشان قول دادهایم .

هنگام خداحافظی خمینی آستین عبای مراگرفت وگفت که امنیت کردستان را ازشما میخواهم . من هم درحالیکه آستین اوراگرفتم به اوگفتم: که من هم خودمختاری کردستان را ازحضرت آیت اله میخواهم . شامگاه همان روزرادیوتلویزیون سراسری گزارش این ملاقات رامنتشرساخت. چندروزپیش ازمسافرت به قم درشهرهای کردستان تظاهرات عمومی به پشتیبانی ازما ونیزبرعلیه دستگاه سانسوررادیوتلویزیون ومطبوعات کشوردرسطحی گسترده وباشکوهی فراوان برگزارگردید .

17. گويا يك ديدار خصوصي هم با طالقاني داشتيد ؛ در آن ديدار بحث بر سر چه بود ؟

ج . بله ، همچنانکه اشاره شد ، سفرما برای دیدار آقای خمینی به تعویق افتاد ، ماروزسوم اقامتمان درتهران عصرگاه به دیدارآقای طالقانی رفتیم . ازما استقبال گرمی کردوخیلی خوشش آمد وبه ماخیلی احترام گذاشت . اساساطالقانی انسانی خوش قلب بود . برحسب اتفاق آقای هانی الحسن سفیرفلسطین ونماینده یاسر عرفات هم آنجابود که هنوززنده است و خیلی بامحبت بامن برخوردکردومراازدور میشناخت وباهمدیگرزیاد صحبت کردیم .

با آقای طالقانی در باره مسائل کردستان واوضاع عمومی گفتگوکردیم . حتی بحث مسائل فقهی هم کردیم . طالقانی به ما گفت که من بخاطرکارهای زیادی که دارم ، نمی توانم همیشه درموقع خودنمازهایم را ادا کنم . بعضی اوقات آنهاراجمع می کنم . آیا به نظرشما اگرانسان کارهایش زیادباشد ، میتواندنمازهایش راجمع کند ؟ منهم برای اوحدیثی ازمسلم قرائت کردم وشرح دادم که اومیگوید اگر کسی کارزیادداشت ودرمسافرت هم نباشد ، میتواند نمازهایش راجمع کند . یک دیداردوستانه بود . ازاوهم تشکرکردیم که درجریان جنگ نقده ، هیاتی که اوفرستاده بود تلاشهای مثبتی انجام دادند . طالقانی دیدگاهش بازترازبسیاری ازروحانیون وآخوندهای دیگر بود . درسطح ایران ازکارکمیتههای انقلاب که بوجود آمده بودند ، ناراضی بود . دراین باره خیلی تلاش میکرد . حتی فرزندانش هم موردآزاروناراحتی قرارگرفتند وخودش هم به عنوان اعتراض مدتی ازتهران خارج شد . مشهوراست که گفته است که چطور میشود درتهران یاقم چندنوع حکومت داشته باشیم وهرکسی خواست قدرت بدست بگیردودیگری راسرکوب کند .

18. اما يونسي معتقد است رابطه و ديداري سرد بوده و شما به عمد خود نمايي و اغراق كرده ايد ؟

ج . آقای ابراهیم یونسی دردیدار قم همراه ما نبود .

19. در ديدار با بهشتي و رفسنجاني و شريعتمداري چه حرفهايي زده شد ؟

ج . درتهران بابهشتی ورفسنجانی دیدارنداشتم . آنهارا درآن جلسات شهرسنندج ملاقات کرده بودم . بعدازملاقات باخمینی مامهمان شریعتمداری بودیم که ازمایک پذیرایی تشریفاتی به عمل آورد . با ایشان هم درباره مسائل سیاسی وملی هردوملت آذربایجان وکردستان بحث شد . آقای حاجی سیدجوادی هم همراه مابود . باآقای شریعتمداری یک جلسه خصوصی 2 نفری داشتیم وبه اوگفتم که شماهم درآذربایجان ازنفوذزیادی برخوردارهستید وبه دفاع ازمردم آذربایجان بپردازیدومامیتوانیم که دوتایی به دولت فشاربیاوریم وخواستهایمان راتحقق بخشیم وحالاحزب خلق مسلمان درآذربایجان فعالیتش راشروع میکند . شریعتمداری گفت هرچه به کردهابدهندباید به آذربایجان هم داده شود . بعدازصرف شام همان شب به تهران برگشتیم . فردای آنروزبازهم یک کنفرانس مطبوعاتی درتهران برگزارشد .

شامگاه همان روزدرمنزل آقای سیدجوادی مهمان بودیم که آقایان طالقانی ، فروهروگروهی از فرماندهان ارتشی هم آنجاحضور داشتند ودرآنجا گفتگوهای زیادی صورت گرفت . حتی ما رابرای زیارت مشهد دعوت کردند ومن درجواب گفتم که درکردستان کارزیادداریم وفعلابایدبرگردیم .

قبل ازظهرروز 30 اردیبهشت ماه دردفترنخست وزیری بابازرگان دیداروملاقات داشتیم وهمانجاهم مسائل وخواسته های خودرامطرح کردیم . بازرگان شخصیتی صمیمی ومتین بود . امانسبت به قضیه کرد توجه زیادی نشان نمی داد ، حتی می گفت که گروهی می خواهند دولت مستقل کردستان داشته باشند . من هم به اوگفتم که این یک آرزواست وآرزوها باواقعیات فرق می کند . بعدا متوجه شدم که اطرافیان بازرگان مانع خبرنگاران شده بودندکه دراین دیدارگزارش تهیه کنند .

بطورکلی بعدازدیدارقم برخوردمقامات تهران هم باماعوض شد . زیرا گفتگوهای ماباخمینی تاثیرگذاشته بود وباحسن نیت کامل بااوبحث کردیم . ماهمان روز (30 اردیبهشت)بعدازظهرازطریق هواپیما به سنندج بازگشتیم . خلبان هواپیما می خواست ما رادر کرمانشاه یاجایی دیگرپیاده کند که ماگفتیم به سنندج خواهیم رفت . هنگامیکه به فرودگاه سنندج رسیدیم ، هزاران نفرازمردم سنندج ازما استقبال کردندودر میدان اقبال (آزادی)سنندج برای آنهاسخنرانی کردم . ما شب درسنندج ماندیم وروزبعد در میان استقبال گرم وپرشکوه مردم بخشهاوروستاها وشهرهای دیواندره وسقز شبانگاه به بوکان رسیدیم . شب هم درآنجاماندیم وروزبعدمردم بوکان مارا بدرقه کردند ودرمیان استقبال روستائیان منطقه ومردم شهرمهاباد که کیلومترها به خارج شهرآمده بودند به مهاباد رسیدیم

20. چرا منتظري در خطبه نماز جمعه به شما توهين كرد و گويا شما را اعراب بني قريضه خواند ؟

ج . اگرتوانستی ازخودش بپرسید وبه اوبگوئیدکه آلان خودش کجاست ؟ .

21. وقتي امام حكم ارتداد شما را صادر كرد ؛ پس از حمله نظامي ها به كردستان آيا گفتگويي بين شما و حكومت صورت گرفته ؟

ج . حتمامنظورتان همان سخنرانی اولین جلسه مجلس خبرگان است که خمینی هم به من وهم به مرحوم دکترعبدالرحمان قاسملوتوهین کرد وروزبعدفرمان حمله به کردستان راصادرکرد . در آن دوران بمدت سه ماه درسراسر کردستان جنگ وکشتار ادامه داشت واین هم خودش ماجرای مفصلی است . مردم شهرهای کردستان درهمه جاقیام کردند وتظاهرات عظیم ضددولتی برپاشد. درآبانماه همان سال فروهروهیات همراهش 2 دفعه بامن ونیزبانیروهای سیاسی سهیم درجنبش کردستان ملاقات ومذاکره کردند که ازطرف آقای خمینی مامورشده بود . بعدازپیام 26 آبانماه خمینی ، ماهیات نمایندگی خلق کرد راتشکیل دادیم وحدودا شش ماه تلاش کردیم که به اهداف ونتایجی برسیم . امانمایندگان دولتی حاضربه خواست ملی وحل قضیه کردها نبودند . بعد ازپایان کارهیات نمایندگی کردستان هیچ نوع مذاکره جدی میان دولت وکردها صورت نگرفته واگرتلاشهاوتماسهایی هم بوده است ، بخاطرضربه زدن ویاضعیف کردن جنبش آزادیبخش کردستان بوده است . خلاصه مطلب این است که کردهاهیچوقت حل مسالمت آمیزقضایاو مسائل کردستان را ردنکردهاند .

22. در هيات حسن نيت ؛چمران چگونه بود ؟

ج . چمران عضوهیات حسن نیتی که آقای فروهرریاست آنرا داشت ، نبود . اوانسانی خشن وجنگ افروز بود .

23. شماچه سابقه اي سياسي و ديپلماتيك داشتيد در آن زمان ؟ چرا با همديگر توافق نداشتيد و مثلا يك نفر را از طرف كل كردستان نماينده صحبت و مذاكره با حكومت نكرده ايد ؟ به عبارتي چرا كسي كسي را قبول نداشت ؟

ج . اگربه دوران قیام خلقهای ایران برگردیم ، میبینیم که ملت کردهمانند همه خلقهای دیگر فعالانه در انقلاب شرکت کردوشهدای زیادی فداکرد وتلفات وخسارات بیشماری متحمل شد . من شخصادراین قیام ومبارزه نقش بزرگی را درهدایت ورهبری داشتهام . آنموقع که سازمانها ونیروهای سیاسی که بعد ازپیروزی انقلاب واردصحنه شدند ، وحدت وهماهنگی واتحادواتفاق درمیان همه مردم کردستان برقراربود . صف نیروهای مردم یکنواخت بود ویک مبارزه عمومی برعلیه رژیم دیکتاتوری شاه هم درسطح سراسری وهم درکردستان به بهترین شیوهای به پیش رفت . دراین دوره هرروزشعارهای تازه ای درخیابانهاواماکن عمومی داده میشد ودرکردستان ازهمان روزهای اوایل قیام شعارهای ماباشعارهای شهرهای خارج ازکردستان فرق داشت وبیشتر ، شعارهای ملی وبرای آزادی ودموکراسی وبه دفاع ازخودمختاری وحقوق ملت کردبود . درصفوف مردم این وحدت واتفاق راباهمه امکانات حفظ کردیم . اگر گاهی اوقات درجایی برخوردی یااختلافی بروزمیکرد ، به آنجامیفرستادم واختلاف وجدلهاحل میشد .

احزاب و سازمانهای سیاسی که پیداشدند کم کم اختلافات ودودستگی ظهورکرد وهرکسی برای خودش وگاهی برعلیه دیگری کارمی کرد . این هم یک امرطبیعی بود . تنهادرکردستان اینطورنبود ، درسراسر ایران میان احزاب ونیروهاوسازمانهای سیاسی اختلاف وبینش ها وسلیقه های متفاوت وجود داشت .

ازطرف کردستان ، یعنی هم ازسوی نمایندگان شوراهای شهرهای کردستان وهم احزاب سیاسی ونمایندگان مردم من به عنوان رئیس هیات مذاکره کنندگان بادولت انتخاب شدم وما دراین باره خیلی تلاش کردیم وموفقیتهای چشمگیری هم داشتیم ودستجمعی واردمذاکره شدیم . ماهیات نمایندگی کردستان راتشکیل دادیم که یکی ازمهمترین دستاوردهای ملت کردبود . درست است که این هیات نمایندگی درکارش موفق نشدوبه اهدافش نرسید ، این مسئلهای دیگر است . امااین وحدت وهماهنگی تلاش مثبتی بود . احزاب وجمعیتهای دمکراتیک وآزادیخواه وضداستبداد ، ماراتحسین وتشویق میکردند . اماحکومت وسران حاکم ایران نمیخواستند که حقوق ملت کرد راقبول کنند . بویژه افرادی مانند همفکران صباغیان باتمام وجود مخالفت می کردندوحتی ازطریق حزب توده که درمیان صفوف حزب دمکرات کردستان نفوذپیداکرده بود ، اختلافات میان آن حزب راباافراد حزب ونیروهای دیگرگسترش میدادند . فشار حکومت هم دردهات وشهرهای کردستان روزبه روزبیشتر میشد . پادگانهاراتقویت می کردند ودرصددتشکیل نیروهای بسیج ومسلح کردن افرادی غیرمسئول بودند . این همه قتل های عمومی ودستجمعی درسراسرکردستان در قارنه وقلاتان وجاهای دیگر راه افتاد وزندانها پرشدند . حرکت وجنبش ملت کرد یک حرکت رسن واصیلی بود . نیروهای سیاسی مسئول همه موافق بودند که به هرشیوهای حداقل خواستهای ملت کرد تحقق یابد . خمینی خودش فرمان جهاد داد . این که برکسی پوشیده نیست وبعدابنیصدرهم این فرمان اورا دوباره تکرارکرد .

36. آيا مي توان پرسيد كه شما به عنوان يك روحاني چگونه با كومله و يا حزب رزگاري ویا دمكرات نزديك بوديد ؟ مثلا روابط شما با فواد سلطاني ؛ قاسملو ؛ و ... و تا چه حد افكارتان و نگاهتان به آنان متمایل بوده است ؟

ج . اول اینکه من بانیروی رزگاری هیچگونه رابطهای نداشتهام ونمی دانم چطور درست شده است . درباره نیروهاواحزاب سیاسی کردستان هم هرکدام ازما راه وبینش ونظرات خودمان را داشته ایم . من به عنوان یک روحانی روشنفکرطرفدار آزادی وهمکاری همه نیروهای سیاسی وملی بودم . مرحوم دکترعبدالرحمان قاسملوبه عنوان رهبرحزب دمکرات وزنده یادمهندس فوادمصطفی سلطانی به عنوان رهبرکومهله دریک مسئله مشترک اتفاق نظرداشتیم . دفاع ازدمکراسی وآزادی ورسیدن به حق مشروع ملی ملت کرد و برای همین مسئله باهمدیگر هماهنگی وتمایل همکاری داشتهایم . من با مفتیزاده هم همکاربودم ، قبل ازاینکه به کرمانشاه وبلوچستان برودوبادولت هماهنگی وهمکاری داشته باشد . دردوران انقلاب بینش نیروهای چپ به نوعی به چشم میخورد ، هم دردرون حزب دمکرات وهم درکومهله . آنموقع كومهله یک سازمان کردستانی بود وبه نام سازمان انقلابی زحمتکشان کردستان کارمی کردومسئله ملت کردمطرح بود . هنگامیکه میخواستند حزب کمونیست ایران را تشکیل دهند ، به آنها اخطارکردم واعتراض خودم رانوشتم واشتباهات آنهاراگوشزدکردم . زیراماتجربه ناخوشایندهمکاری ومبارزه را درزیرچترنیروهای دیگرچشیده بودیم واساسامن به کمونیست اعتقاد ندارم .

امروزبعداز27سال افكاروعقایدمردم تکامل یافته است ومبارزه برای رساخیزملی بطورگسترده درجریان است وبرطبق شرایط واوضاع روزومنطقه مبارزات ملی ومسئله دمكراسی ومردم سالاری واهداف آزادیخواهانه بصورتی پیشرفته تردرحال تکامل وترقی است وسیرطبیعی خود راادامه میدهد .

علاوه براین درتهران باجمعیت کردهای مقیم مرکزبویژه جناب صارم الدین صادق وزیری همکاری کرده وباایشان مرتبط هستم وباسازمانهای سیاسی سراسری وجمعیتهاونیروهای دمکراتیک وآزادیخواه وضد استعماری درارتباط بودم وهمچنین بااحزاب ونیروهای سیاسی دربخشهای دیگرکردستان . موقعی هم که به اروپا آمدم فعالیتهاومطالعاتم راگسترش دادهام وباارتباطات جمعی درتماس هستم ودرجلسات کنگره ملی کردستان دربروکسل وکنفرانسهایی در کشور آلمان واستهکلم وپاریس شرکت داشته ام . سال 1982 که به فرانسه مسافرت کردم ، آقای احمداسکندری نماینده خودم رابه واتیکان درروم فرستادم که مسافرتش هم سودمند بود واز همان موقع باواتیکان درارتباط هستم .

درعالم سیاست ومبارزه ارتباط وهمکاری بانیروهایی که برای تقویت وپشتیبانی یک ملت ستم دیده تلاش میکنند ، یک امرطبیعی وضروری است .

حکومت جمهوری اسلامی ، یابه عبارت دیگررژیم ولایت فقیه ازهمان اوایل باحکومت برژنف در شوروی وفیدل کاسترو درکوباو ونوزوئلا رابطه نزدیک داشت وحالا هم باآنهاهمکاری میکند .

37. سحابي و ديگران معتقدند كه كومله اي ها در ميان مردم بد نا م بوده اند ... شما چرا استقلال نداشتيد ؟

ج . مسلماسحابی باید چنین بگوید . چون درکردستان مقاومت وجود داشت . کومهله درسنندج ومناطق جنوب ازنفوذ بزرگی برخوردار بود ویک سازمان مقاوم وانقلابی بود . چطور باید حرفهای سحابی دراین باره سندباشد . سحابی که خودش می گوید ماتصمیم داشتیم آنها راضعیف کنیم یعنی همه نیروهای كردستان را وبعدابه فرمان خمینی به آنهاحمله کنیم . باید درباره یک سازمان سیاسی که برعلیه اوفعالیت می کرد ، اینطوربرداشت وتبلیغ داشته باشد . سحابی وهمنظرانش اینگونه حرفها را اغلب ازکسانی اقتباس کردهاند که درکردستان بانیروهای دولتی همکاری داشته اند وبرعلیه نیروهای مقاومت کردستان فعالیت کرده اند .

من استقلال خودم راحفظ كرده ام وبه عنوان یك شخصیت روحانی مترقی وروشنفكر درمبارزات ملت كرد نقش جدی ومهمی داشته ام . كومه له را هم یك نیروی مترقی وانقلابی درصف مبارزات خلق كرد میدانستم ومانند احزاب دیگركردستان كه فعال بودند ، از او هم حمایت كردم . مادر كردستان برای حقوق ملی كرد مبارزه می كنیم وهرنیرووجریانی سهیم و شریك باشد ، موردتاییدماست . هم اكنون دركردستان احزاب ونیروهای زیادی فعال هستندوضرورت اتحادوهمكاری بیشتر لازم وواجب است

38. چرا به اسلحه پناه برديد ؟

ج . من شخصا هیچ موقع مسلح نبودم وبسوی كسی هم تیراندازی نكرده ام . این خودحکومت بود که جنگ ودرگیری راشروع کرد . در جنگ سنندج که به نوروزخونین لقب یافته حدود 200 نفر کشته وصدهاتن زخمی شدند . در جریان پاوه چه جنایات وکشتاری روی داد . مگر خمینی خودش درمردادماه 1358فرمان جهاد صادر رانکرد . این همه کشکرکشی وقتل عامهای دستجمعی راه نیافتاد . مگر صباغیان که عضوهیات ویژه دولت برای مسائل کردستان بود ، نمی گوید که مامیخواستیم به آنها حمله